Docentenhandleiding
Doel van de toepassing
De toepassing 'Gevangen door Japan' biedt verdieping in het onderwerp "de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië. "Het programma beoogt de leerling op een exploratieve, interactieve en beeldende manier kennis te laten maken met de Japanse bezetting en de internering van duizenden Nederlandse burgers en militairen in honderden kampen in Nederlands-Indië en Zuidoost-Azië in de jaren 1942-1945. De leerling wordt uitgedaagd zich zelfstandig en onderzoekend in het onderwerp te verdiepen. De visuele ondersteuning van ieder thema bevordert het leren. Na het doorlopen van de vragenreeksen heeft de leerling een behoorlijk inzicht in de verregaande gevolgen van de Tweede Wereldoorlog op het leven van de Nederlanders in Nederlands-Indië. De toepassing sluit aan bij het geschiedenis eindexamenonderwerp voor 2007 en 2008 "de koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië", in het bijzonder onderdeel 4 de periode 1900 - 1949, de tijd van de wereldoorlogen en het opkomend nationalisme.
Doelgroep
De toepassing is gericht op leerlingen in de Tweede Fase van het Voortgezet Onderwijs, de klassen 4, 5 en 6 van HAVO en VWO met het profiel Cultuur en Maatschappij of Economie en Maatschappij. In de toepassing zit gelaagdheid, op veel plaatsen is er de mogelijkheid dieper op de stof in te gaan of extra informatie te krijgen.
Leerdoelen
De toepassing sluit voor het VWO aan bij Domein D internationale betrekkingen en oorlogvoering en Domein B Overzicht van de 20e eeuw. Voor de HAVO sluit het aan bij Domein E Oorlog en Vrede, subdomein Internationale betrekkingen en oorlogvoering.
Neemt u de indeling van de Rooy, dan sluit de toepassing aan bij het Tijdperk van de Wereldoorlogen.
Vereiste Voorkennis
Enige kennis over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederland en Europa wordt bekend verondersteld. De toepassing kan ongeacht de gebruikte lesmethode door iedere leerling uit de doelgroep worden gebruikt. Een summiere inleiding over de geschiedenis van Nederlands-Indië vóór 1941 maakt deel uit van de toepassing.
Wat wordt behandeld?
Globaal komen de volgende aspecten van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië aan de orde:
- de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië en Zuidoost-Azië
- de directe gevolgen van de internering voor krijgsgevangenen, mannen, vrouwen en kinderen
- de locaties die als interneringskamp werden aangewezen; bestaande gebouwen, stadswijken enz.
- de organisatie van de kampen
- het dagelijks leven in en buiten de interneringskampen, met onderwerpen als huisvesting, voedselvoorziening, werk, ontspanning, hygiëne, ziekte en dood enz.
- de Japanse propaganda
- het einde van de oorlog en de gevolgen voor de geïnterneerden, Bersiaptijd en repatriëring.
Voorbereiding door de docent
- Vooraf moeten computers worden gereserveerd in het computerlokaal of de mediatheek. Voorkeur verdient het gebruik van computers met een geluidskaart en koptelefoons. De toepassing is echter ook zonder geluidsmogelijkheid te gebruiken.
- Technische vereisten: Internet Explorer 6 met Flash geïnstalleerd.
Verantwoording
Het gebruikte bronnenmateriaal is zeer divers en afkomstig uit collecties van het Museon en het NIOD. Veel informatie in de toepassing is visueel en spreekt tot de verbeelding. De bronnen variëren van tekeningen, zelfgemaakte voorwerpen, affiches en officiële documenten tot correspondentie, tijdschriften, kranten, foto's, kaarten en egodocumenten zoals dagboeken, receptenschriften enz. In de collectie Japanse kampen van het Museon zitten onder meer 4000 tekeningen. Deze tekeningen zijn niet alleen gemaakt door professionele tekenaars en schilders, maar ook door mensen die in het kamp voor het eerst sinds hun schooltijd het potlood weer ter hand namen. De originele afbeeldingen tonen vrijwel alle aspecten van het dagelijks leven in de kampen, waardoor de leerling heel dicht bij het onderwerp wordt gebracht. Bij de selectie is geprobeerd de veelzijdigheid van de collectie te laten zien. Soms is gekozen voor de mooiste tekening, soms voor de meest sprekende of illustratieve afbeelding.
Waaruit bestaat de toepassing?
De toepassing bestaat grofweg uit de persoonlijke verhalen van 11 hoofdpersonen en 14 vragenreeksen. De leerlingen maken kennis met het dagelijks leven binnen en buiten de interneringskampen via 11 hoofdpersonen; een arts, een kampleidster, een jongen, een meisje enz. Zij vertellen over hun eigen belevenissen vlak voor, tijdens en na de oorlog. Vanuit verschillende perspectieven worden zo de verschillende thema's zoals internering, voeding, huisvesting, werk, ontspanning enz. bekeken. De leerlingen kiezen die personen die hen het meest aanspreken. Na het doorlopen van twee of drie hoofdpersonen heeft de leerling alle vragenreeksen gehad. Iedere hoofdpersoon heeft een aantal voorwerpen uit de oorlogs- en bezettingstijd. Zo'n voorwerp staat voor een thema. Na het aanklikken van een voorwerp, volgt een gesproken tekst door de hoofdpersoon over het bijbehorende onderwerp. Daarna volgt een vragenreeks bestaande uit maximaal negen vragen. Bij iedere vraag horen bronnen die de benodigde informatie bieden om de vragen te kunnen beantwoorden. De toepassing geeft aan of het antwoord goed of fout is en geeft feed back op het gegeven antwoord. Iedere vragenreeks wordt afgesloten met een samenvatting.
Duur
De doorlooptijd van de toepassing is ongeveer 1.5 uur, dat betekent dat in ongeveer 1.5 uur alle vragenreeksen zijn doorlopen.
Hoe kun je de toepassing gebruiken? Verwerkingstips en opdrachten
Het gebruik van ICT in de klas is een waardevolle aanvulling op de gewone les. De toepassing is zowel individueel als klassikaal te gebruiken. Behalve het reserveren van computers, vergt de toepassing geen verdere voorbereiding door de docent. In de toepassing zit geen beloning ingebouwd, er zijn bijvoorbeeld geen punten te verdienen. Het geven van een verwerkingsopdracht kan de leerling stimuleren de toepassing serieus te doorlopen.
De toepassing is op allerlei manieren te gebruiken:
- als huiswerk
- als klassikale opdracht
- als individuele opdracht
- als verdieping op het eindexamenonderwerp voor 2007/2008
- kan leiden tot een (profiel)werkstuk of presentatie
- kan een aanzet bieden tot klassendiscussie
- kan onderdeel uitmaken van een onderzoeksopdracht
- kan passen in een project over WOII en over 4 en 5 mei/15 augustus
- kan leiden tot een schrijfopdracht, bijvoorbeeld: schrijf een beschouwend of verhalend opstel over het leven in de kampen in Nederlands-Indië. Geef daarin antwoord op de vraag: Hoe was het dagelijks leven in de Japanse interneringskampen? Behandel tenminste drie thema's zoals voeding, huisvesting, nieuwsvoorziening, propaganda, hygiëne en ziekte, corvee of dwangarbeid.
Auteursrechten
Voor eigen gebruik, onderzoek, studie, les mag een digitale kopie worden opgeslagen op papier of de computer. Het is niet toegestaan teksten en afbeeldingen te vermenigvuldigen, verspreiden en/of openbaar te maken. Bij een bron dient altijd de rechthebbende instantie te worden vermeld.
|
